شهر سقز در شمال غربی استان کردستان قرار دارد و دومین شهر بزرگ این استان است. سقز از شمال به استان آذربایجان غربی و شهرستان بوکان، از غرب به شهر بانه، از جنوب به شهر مریوان و از شرق به دیواندره نزدیک است. هم‌چنین از ناحیه جنوب غربی در نزدیکی کشور عراق قرار گرفته است. جمعیت این شهر طبق آخرین سرشماری انجام‌شده در سال ۱۳۹۵ بالغ بر ۱۶۵,۰۰۰ نفر بوده است که اکثر اهالی آن پیرو دین اسلام و مذهب سنی هستند و به زبان کردی با گویش سورانی صحبت می‌کنند. در وجه تسمیه این شهر چنین می‌گویند که این منطقه زمانی سکونت‌گاه اقوام سکا (از اولین اقوام ساکن ایران در هزاره‌های پیش از میلاد) بوده است و این شهر در دوران باستان سکزی یا ساکز نام داشته است.

آب و هوای سقز

این شهر با ارتفاع ۱۴۷۶ متر در ناحیه‌ای کوهستانی و مرتفع بین سلسله جبال منظم رشته‌کوه زاگرس و روی دو تپه کوچک که رودی به نام ولیخان آن‌ها را از یکدیگر جدا کرده، بنا شده است. سقز یکی از سردترین شهرهای استان کردستان و حتی ایران است و حداقل دمای منفی ۴۵ درجه سانتیگراد در بهمن‌ماه هم در این شهر به ثبت رسیده است. این شهر از میانگین بارش نسبتا خوبی نیز برخوردار است و به واسطه آب و هوای کوهستانی و مناظر چشم‌نواز طبیعی، فصل بهار بهترین زمان سفر به سقز محسوب می‌شود. فصل تابستان در این شهر با روزهای گرم و شب‌های خنک همراه است و فصل‌های پاییز و زمستان از ماه‌های سرد و برفی سال به شمار می‌آیند.

 فرهنگ مردم سقز

مردم این شهر جشن‌ها و آئین‌های مختلفی برگزار می‌کنند که شامل جشن‌های قومی، مذهبی و باستانی می‌شود. یکی از آئین‌های جالب مردم سقز مراسم کوسه‌گردانی است که در واپسین روزهای باقی‌مانده به سال نو و عید نوروز انجام می‌شود. از دیگر آیین‌های نوروزی مردم سقز و استان کردستان مراسم «میرمیرین» یا «امیربهادر» است که هنوز هم در برخی از روستاهای این منطقه به چشم می‌خورد.

 غذاهای محلی سقز

از غذاهای محلی این شهر می‌توان به انواع آش مانند دوخوا (یا آش دوغ)، دوینه یا ترخینه (متشکل از گندم، نعنا، سیر و پیاز) ، پرشتین و رشته رون (متشکل از رشته و دوغ)، و آش عدس بلغور اشاره کرد. خورش ریواس، قایرمه (کنگر سوخاری)، هتیمچه (متشکل از گوشت گوسفند، سبزیجات و حبوبات)، شلکینه (نوعی نان محلی)، شلغم باغی یا شلغم ترش، کلانه (نوعی نان) و بریان یا کباب کردی نیز از دیگر غذاهای لذیذ شهر سقز و استان کردستان به شمار می‌آیند.

 سوغات سقز

از صنایع دستی سقز می‌توان به قالی دست‌بافت، نازک‌کاری چوب، گیوه و گلیم سنه (گلیم مشهور کردستان) اشاره کرد. شیرینی‌های سنتی از جمله شیرینی کنجدی گزانگبین، شیرینی کنجدی شکری و بادام سوخته (متشکل از بادام، شکر و در برخی از مواقع عسل) نیز از خوراکی‌های سوغات سقز هستند که در میان گردشگران محبوبیت خاصی دارند.

دیدنی های سقز

از جاهای دیدنی سقز می‌توان به انواع جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و تفریحی اشاره کرد. رودخانه‌های متعددی در داخل شهر سقز و اطراف آن در جریان هستند که در کنار اقلیم جغرافیایی و پستی‌ و بلندی‌های شهر، سقز را به یکی از شهرهای زیبای استان کردستان تبدیل کرده است.

از رودخانه‌های قابل توجه این شهر می‌توان به رودخانه زرینه رود (جغه‌تو)، سیمینه رود (تتهو)،‌ رودخانه سقز و رود خورخوره اشاره کرد. رودخانه زرینه‌رود یکی از سرچشمه‌های دریاچه ارومیه است و دریاچه سد شهید کاظمی (دریاچه لگزی) که در مسیر آن قرار دارد، چشم‌انداز زیبایی تشکیل داده و مناطق اطراف آن هم‌چون روستای قلندر را به روستاهای هدف گردشگری تبدیل کرده است. دریاچه لگزی با نام دریاچه بوکان نیز مشهور است و امکان دسترسی به طیعت زیبای اراف آن از مسیر بوکان در استان آذربایجان غربی نیز میسر است. منطقه حفاظت‌‌‌‌شده عبدالرزاق از دیگر جاذبه‌های طبیعی شناخته‌شده شهر سقز به شمار می‌آید.

از جاذبه های تاریخی سقز می‌توان به تپه قلعه زیویه، روستای تاریخی ترجان، مسجد دومناره و کاروانسرای تاجوانچی اشاره کرد. مسجد دومناره متعلق به دوران افشاریه است و قدمت قلعه باستانی زیویه  به ۷۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد.

بازار مرزی بسطام که در ۶۳ کیلومتری جنوب شهر سقز قرار دارد و بازار بزرگ سقز که در داخل شهر واقع شده است، همواره علاقمندان به خرید را به سمت خود جلب می‌کنند.

پیست اسکی سقز نیز که در گردنه خان در جاده سقز به بانه قرار دارد، هرساله علاقه‌مندان به برف و ورزش‌های زمستانی را در فصل زمستان راهی خود می‌کند.

رستوران های سقز

از محبوب‌ترین رستوران های سقز می‌توان به از رستوران رومانو، رستوران کردستان و رستوران باغ افق اشاره کرد. در این رستوران ها می‌توانید انواع غذاهای ایرانی و شاید برخی از غذاهای محلی را نوش‌جان کنید.

هتل های سقز

متاسفانه علیرغم جذابیت‌های متعدد تاریخی و طبیعی شهرستن سقز، تنوع گزینه‌های اقامتی در این شهر زیاد نیست. از هتل کورد و هتل ماد می‌توان به عنوان شناخته‌شده‌ترین هتل های سقز نام برد. 

 سفر به سقز

چناچه سفر شما به سقز از مرکز استان کردستان، سنندج آغاز می‌شود، کافیست حدود ۱۹۰ کیلومتر از شهر سنندج به طرف شمال حرکت کنید تا پس از گذر از دیواندره به شهر سقز برسید. اگر وسیله شخصی ندارید، ماشین ها و اتوبوس‌هایی که در پایانه‌های مسافربری سنندج مستقر هستند شما را به سقز خواهند رساند. چنانچه از استان آذربایجان غربی به طرف کردستان می‌روید، مسیر میاندوآب-بوکان-سقز بهترین مسیر دسترسی به این شهر است.

فاصله تهران تا سقز حدود ۶۰۰ کیلومتر است و اگر از تهران عازم شهر سقز هستید، دو راه پیش روی شماست. می‌توانید از غرب تهران و از مسیر قزوین-ابهر خود را به بیجار برسانید و از آنجا به طرف سقز حرکت کنید یا از جنوب تهران مسیر ساوه-کبودرآهنگ را در پیش بگیرید و سپس از بیجار به طرف سقز ادامه مسیر دهید. هردو مسیر اتوبانی هستند و انتخاب اول (قزوین-ابهر-بیجار) حدود ۲۰ کیلومتر کوتاه‌تر از مسیر ساوه است.

هم‌چنین ترمینال غرب تهران و پایانه‌های مسافربری شهرهای بزرگ اطراف کردستان، سرویس‌های اتوبوس به مقصد سقز را در اختیار مسافران می‌گذارند.








بخش درباره استان تبیان کردستان